Painted in Yiddish – photo album (2015)

Jacek Jędrzejczak, artysta fotografik urodzony i tworzący w Warszawie, psycholog, członek Związku Polskich Artystów Fotografików. Zajmuje się także sztuką wideo, poszukuje i eksperymentuje  w innych dziedzinach sztuki. Głównym przedmiotem jego artystycznych zainteresowań są ludzkie emocje i psychika człowieka w jej najgłębszych warstwach.

Tym razem Jacek Jędrzejczak zainteresował się przedmiotami. Sposób oglądu rzeczywistości nawet jednak i w tym cyklu nie uległ zasadniczej zmianie. Tak jak obiektem zainteresowania autora są emocje fotografowanych osób, tak w cyklu Malowane w jidysz interesują go emocje, jakie przedstawiane symbole i przedmioty mogły budzić w ich użytkownikach. Mimo zatem bogactwa detalu ukazanego na poszczególnych fotografiach widzimy w albumie zdjęcia o rozmytym konturze, tło, gdzie przedmioty, rozmywając się w grze światła, istnieją w swojej duchowości. Obrazy twórcy przywracają świat, który po stuleciach istnienia na naszych ziemiach bezpowrotnie odszedł, a teraz zaczyna odradzać się  w nowej formie.

Nie jest to jednak cykl dokumentalny, choć wszystkie fotografowane obiekty są prawdziwe, do kogoś należą, zostały udostępnione przez członków polskiej społeczności żydowskiej. Najważniejsza jest tu nie dokumentalistyka, lecz głęboka treść obiektów, które w swym pięknie zafascynowały autora fotografii. Taki tylko bowiem przekaz, wynikający z prawdziwych ludzkich przemyśleń, jest według autora w stanie poruszyć osoby, dla których ten zaginiony w przeszłości, odchodzący w zapomnienie świat, jest obcy i nieznany. Dla Jacka Jędrzejczaka stał się on źródłem wzruszeń, emocji i prawdziwych inspiracji. „Zagłada narodu żydowskiego była zbrodnią o skali niemającej precedensu w historii świata. Do dziś nie jestem w stanie zrozumieć, jak mogła zakiełkować i zrealizować się myśl, żeby jeden naród chciał zlikwidować drugi.” – mówi autor.

Jady, menory, zwoje Tory, obok religijnej symboliki, ukazują bogatą kulturę materialną narodu, którego los stał się przestrogą dla każdego z nas. Tymczasem tak mało o nim wiemy. A tylko wiedza i zrozumienie mogą stać się drogą do twórczego współistnienia.

Fotografie do cyklu Malowane w jidysz zostały po raz pierwszy pokazane w 2007 roku na wystawie w warszawskiej Synagodze im. Nożyków, a potem jeszcze przez wiele lat  gościły w jej wnętrzach.

Elżbieta Sobolewska

Wstęp do albumu autorstwa Małgorzaty A. Quinkenstein z Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie: http://tinyurl.com/h7ekb5t

Link do pobrania całego albumu (sic!) w PDF: http://tinyurl.com/zdczh3m